Jak fotografować na wakacjach? - poradnik dla amatorów (część 1)

Przepiękny wakacyjny zachód słońca. Autor zdjęcia: Saifulmulia (CC0) Przepiękny wakacyjny zachód słońca. Autor zdjęcia: Saifulmulia (CC0)
17 Maj
2015

Podczas wakacji odwiedzasz wiele pięknych miejsc i oczywiście masz ze sobą aparat, którym robisz masę zdjęć. Po powrocie do domu okazuje się jednak, że masz na karcie pamięci tysiąc przeciętnych kadrów, które tylko w niewielkim stopniu oddają urok tego, co widziały Twoje oczy. W tym tekście znajdziesz kilka sprawdzonych patentów, które pomogą to zmienić. :) Przy odrobinie wysiłku zaczniesz robić interesujące zdjęcia, które z przyjemnością będzie można zaprezentować rodzinie i znajomym.

Na początku zaznaczam, że artykuł jest skierowany głównie do amatorów. Uznałem więc, że nie ma sensu wnikać w techniczne pojęcia takie jak przysłona, czas naświetlania, czy czułość matrycy. Lepiej zacząć od rozwinięcia świadomości fotograficznej i lepszego poznania możliwości posiadanego aparatu. (Oczywiście w kolejnym etapie warto zgłębić również zagadnienia techniczne - dla zainteresowanych przygotowałem listę kilku interesujących książek, którą znajdziecie na końcu tekstu.)

Czym fotografować?

Obecnie nawet najprostsze aparaty kompaktowe dają satysfakcjonującą jakość obrazu i są wystarczające do amatorskiej fotografii podróżniczej. Jeśli zależy Ci głównie na uwiecznieniu wakacyjnego wyjazdu z rodziną, wybierz aparat, który jest  poręczny. Nie ma sensu kupować dużej lustrzanki - po kilku dniach będziesz mieć serdecznie dość jej ciężaru. Najbardziej poręczny będzie aparat kompaktowy o niewielkim zakresie zoomu (do 10x) - bez problemu schowasz go w torebce czy kieszeni.

Bardziej zaawansowanym fotoamatorom polecam aparaty cyfrowe z wymienną optyką, tzw. bezlusterkowe - są nieco większe i droższe od kompaktów, ale mają w stosunku do nich kilka zalet: sprawdzają się znacznie lepiej, gdy jest mało światła (przy zdjęciach w pomieszczeniach lub nocą), lepiej radzą sobie z szybko poruszającymi się obiektami (a chyba doskonale wiecie, jak szybkie potrafią być małe dzieci ;)) i umożliwiają używanie różych rodzajów obiektywów.

Właściwie każdym aparatem możemy zrobić dobre zdjęcia. Podstawowym warunkiem jest odpowiednie przygotowanie - warto przed wyjazdem zapoznać się z instrukcją obsługi i sprawdzić najpotrzebniejsze funkcje, takie jak programy tematyczne czy ustawienia lampy błyskowej. Równie ważne jest świadome fotografowanie - zamiast bezmyślnie "pstrykać" lepiej poświęcić kilka chwil na przemyślenie ujęcia. Warto poćwiczyć z aparatem już teraz, na przykład podczas niedzielnych spacerów z dziećmi, by w trakcie wakacji móc w pełni wykorzystać zdobyte umiejętności.

Morze zachod slonca sylwetki dzieciNie zawsze trzeba pokazywać twarze fotografowanych osób, sylwetki na tle zachodzącego słońca dają bardzo ciekawy efekt. Autor zdjęcia: Nattu / flickr (CC BY 2.0)

Jak zrobić dobre zdjęcia z wakacji?

Wielu amatorów fotografuje zgodnie z angielskim określeniem "point-and-shoot", czyli wyceluj i szybko wciśnij spust. W efekcie na karcie aparatu zapisywane są tysiące przeciętnych zdjęć, a ich późniejsze oglądanie jest zwyczajnie męczące. Co więc robić, by nasze zdjęcia oglądało się z przyjemnością? Zamiast od razu wciskać spust po prostu zastanów się przez chwilę, co chcesz pokazać - jakie kształty, kolory, wrażenia i uczucia próbujesz uwiecznić. Poświęć też nieco czasu na przemyślenie kadru i kompozycji obiektów. Na początku może się to wydawać trudne i czasochłonne, ale wkrótce zauważysz, że dzięki odrobienie wysiłku robisz coraz lepsze zdjęcia. Zauważą to z pewnością również Twoi znajomi. ;)

Podejdź bliżej!

Chyba najczęściej spotykanym błędem jest zbyt szerokie kadrowanie. Widzimy jakieś piękne miejsce i próbujemy uchwycić całość na jednym zdjęciu. Kiedy oglądamy fotografie w domu, czesto jesteśmy rozczarowani - wszystko jest małe, niebo prześwietlone, brak obiektów, które przyciągają wzrok. Znacznie lepiej wyglądają ujęcia wykonane z bliska. Wybierz kilka elementów, które są charakterystyczne dla danego miejsca, np. kolorowe elewacje domów, rybacki kuter czy stragan z miejscowymi smakołykami. Zajrzyj do mniej uczęszczanych uliczek, na lokalne targi, place, miejsca w których spotykają się mieszkańcy. Podejdź bliżej lub użyj zoomu tak, by wyeksponować dany obiekt. Postaraj się oddać klimat miejsca, w którym jesteś.

(Uwaga. Kiedy regulujesz wielkość obrazu przy pomocy dźwigni lub pierścienia zoomu, odbywa się to poprzez zmianę ogniskowej obiektywu. Nie będziemy wnikać w szczegóły techniczne, wystarczy że zapamiętasz, że długa ogniskowa to duże powiększenie, a krótka - małe.)

Stambul Bazar Egipski 1536Pyszności na Bazarze Egipskim w Stambule, Turcja. Autor zdjęcia: Adam Kliczek (aparat bezlusterkowy Sony NEX-6 z obiektywem E 16-50/3.5-5.6)

Kadruj prosto

Pamiętaj o zachowaniu prostych kadrów - nadmorski horyzont powinien być poziomy, a ściany budynków pionowe. Niektóre aparaty mają wbudowaną elektroniczną poziomnicę, która pomoże Ci w tym zadaniu.

Rób "ciasne" portrety

"Ciasne kadrowanie" w slangu fotograficznym oznacza, że wokół głównego motywu pozostaje mało wolnej przestrzeni. Jeśli chcesz sfotografować twarz, użyj dłuższej ogniskowej, a w razie potrzeby podejdź, by wypełnić nią praktycznie całe zdjęcie. W przypadku ujęcia z profilu, pozostaw trochę przestrzeni po tej stronie, w którą patrzy osoba - dzięki temu unikniesz sytuacji, gdy na wydruku jej nos dotyka ramki.

Stosuj zasadę trójpodziału

Początkujący fotoamatorzy często umieszczają główny motyw fotografii w centrum kadru, co daje poprawne, ale bardzo statyczne zdjęcia. Warto poznać zasadę trójpodziału, dzięki której przesuniesz obiekty poza środek obrazu i nadasz kompozycji silniejszy wyraz. Wyobraź sobie, że za pomocą dwóch linii poziomych i dwóch pionowych dzielisz kadr na 9 równych części. Na przecięciu tych linii znajdują tzw. mocne punkty, które najbardziej przyciągają wzrok oglądającego.

Podczas fotografowania krajobrazu warto kadrować tak, by horyzont znalazł się na jednej z linii podziału, natomiast główny element pejzażu (człowiek, drzewo, budynek) warto umieścić w mocnym punkcie. Jeśli na niebie widzisz interesujący układ chmur, uchwyć je tak, aby zajmowały górne 2/3 kadru. Jeśli z kolei chcesz sfotografować morze lub plażę, to właśnie nimi wypełnij dolne 2/3 kadru. Regułę trójpodziału możemy stosować w każdym innym rodzaju fotografii – zasada rozmieszczania obiektów na zdjęciu jest taka sama.

W większości aparatów da się włączyć wyświetlanie siatki, która wskaże Ci mocne punkty zdjęcia - na początku warto z niej korzystać, by utrwalić w pamięci miejsca, w których należy umieszczać główny temat.

Slowenia Bled zasada trojpodzialu 5214Miejscowość Bled w Słowenii - przykład zastosowania zasady trójpodziału. W mocnych punktach umieściłem zamek Bledzki, łodzie i kościół św. Marcina. Ponadto linia oddzielająca niebo od gór przebiega mniej więcej w 1/3 wysokości kadru. Autor zdjęcia: Adam Kliczek (aparat Sony A77 z obiektywem Sigma 10-20/4.5-5.6)

Fotografowanie dzieci

Jeśli robisz zdjęcie małemu dziecku, kucnij, usiądź lub połóż się na ziemi, tak by obiektyw znalazł się na poziomie jego buzi. Większość dorosłych ogląda dzieci z góry, więc taka zmiana perspektywy da Ci oryginalne ujęcie. Warto zastosować program tematyczny "Sport" - aparat skróci czas naświetlania, co pozwoli na zamrożenie ruchu podczas biegu czy skoków. Ponieważ przy tego typu fotografii ważna jest szybkość reakcji, warto wcześniej sprawdzić, ile czasu mija od wciśnięcia spustu migawki do zrobienia zdjęcia i uwzględniać to przy fotografowaniu.

Zwróć uwagę, by na zdjęciu było widać oczy. Dziecko nie musi patrzeć bezpośrednio w obiektyw; ważne, żeby nie patrzyło w podłogę. Nie mów „uśmiechnij się", lepiej rozśmiesz malca lub poczekaj, kiedy zacznie się śmiać spontanicznie. Staraj się też uchwycić inne emocje, np. zdziwienie, czy zaciekawienie. I uważaj, by nie ucinć kończyn przy stawach. Wykonanie dobrego portretu dziecięcego wymaga zwrócenia uwagi na wiele rzeczy naraz, zrób więc kilka zdjęć, a potem wybierz to najlepsze.

Jeśli chcesz sfotografować niemowlę, możesz ułożyć je na brzuszku, tak by mogło unieść głowę i robić zdjęcia z poziomu ziemi.

Usmiechniety bobasUdany portret dziecięcy - na twarzy widać emocje, a aparat został umieszczony wystarczająco nisko. Autorka zdjęcia: Greyerbaby Pixabay (CC0)

Uważaj na słońce

Staraj się nie fotografować pod słońce, zwłaszcza w południe. Niebo wyjdzie bardzo jasne, pierwszy plan bardzo ciemny, a na twarzach ludzi pojawią się głębokie cienie, skutecznie rujnując kadry. Możesz co prawda użyć lampy błyskowej, która zrównoważy światło słoneczne i rozjaśni twarze, ale wymaga to nieco eksperymentów i doświadczenia. Możesz też wypróbować trybu HDR - aparat wykona kilka zdjęć i połączy je w jedno: najpierw prawidłowo naświetli niebo, potem budynki, więc różnice jasności zostaną znacznie zmniejszone. Generalnie jednak w ciągu dnia najlepiej ustawiać się z aparatem tak, by słońce znajdowało się za Twoimi plecami.

Nieco inaczej wygląda sprawa w przypadku fotografowania wschodów i zachodów. Słońce znajdujące nisko nad horyzontem świeci z dużo mniejszą intensywnością, więc jest szansa, że uda Ci się je umieścić je w kadrze i wykonać poprawne zdjęcie. Użyj programu "Zachód słońca", a jeśli zdecydujesz się na wykonanie portretu, przydatna może być lampa błyskowa. Możesz też spróbować uchwycić same sylwetki rodziny na tle pomarańczowego nieba - przyda się do tego opcja "Korekta ekspozycji". Poeksperymentuj z jej wartością, obserwując efekt na ekranie, umieść aparat nisko i zastosuj nieco ciaśniejszy kadr.

Hongkong wyspa Lantau 2184Zachód słońca nad wyspą Lantau, Hongkong. Dzień zbliżał się już ku końcowi, więc aparat był w stanie zarejstrować zarówno barwy nieba jak i wody. Autor zdjęcia: Adam Kliczek (aparat bezlusterkowy Sony NEX-7 z obiektywem E 18-200/3.5-6.3)

Zapraszam do lektury drugiej części tego poradnika, gdzie znajdziecie wskazówki na temat fotografowania wschodów słońca oraz nocnych krajobrazów, a także kilka praktycznych uwag o selekcji i bezpiecznym przechowywaniu zdjęć.

A na koniec obiecana lista książek - lektura obowiązkowa dla ambitnych fotoamatorów. :) Jestem w posiadaniu wszystkich tych pozycji i gorąco je polecam:

Jeśli masz jakieś pytania związane z fotografowaniem, możesz zadać je w komentarzach pod tekstem lub napisać do mnie maila: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. :)

Adam Kliczek